Krwotoki i rany
Silne krwawienie może zabić w kilka minut, szybciej niż przyjedzie karetka. Najważniejsze narzędzie masz zawsze przy sobie: dłonie i mocny, stały ucisk.
W skrócie
- Dzwoń na 112, gdy krew leje się mocno albo tryska.
- Uciskaj ranę mocno i bez przerwy, najlepiej przez opatrunek lub czysty materiał.
- Przesiąka? Dołóż kolejną warstwę, nie zdejmuj pierwszej.
- Krwotok z ręki lub nogi, którego nie zatrzymasz uciskiem: opaska uciskowa.
- Połóż poszkodowanego i okryj go.
Silne krwawienie
- 1
Bezpieczeństwo
Jeśli masz rękawiczki, załóż je. Jeśli nie, użyj foliowej torebki albo po prostu działaj. Ratowanie życia jest ważniejsze.
- 2
Dzwoń na 112
Przy dużym krwawieniu dzwoń od razu albo poproś o to kogoś obok, żeby nie tracić czasu.
- 3
Mocny ucisk na ranę
Połóż na ranę opatrunek, gazę albo czysty kawałek materiału i uciskaj mocno dłonią. Nie odpuszczaj i nie zaglądaj co chwilę, czy przestało. Przy głębokiej ranie może być potrzebne wepchnięcie opatrunku do środka i uciskanie dalej.
- 4
Opatrunek uciskowy
Gdy krwawienie słabnie, owiń ranę bandażem tak, żeby nadal uciskał. Jeśli przesiąka, dołóż kolejną warstwę na wierzch. Nie zdejmuj pierwszej, bo ruszysz skrzep.
- 5
Opaska uciskowa
Jeśli krwotok z ręki lub nogi zagraża życiu i uciskiem go nie zatrzymasz, załóż opaskę uciskową (stazę) 5–7 cm powyżej rany, nie na stawie. Zaciskaj, aż krwawienie ustanie. Zapisz godzinę założenia i nie luzuj opaski. Zdejmuje ją dopiero personel medyczny. Czasem potrzebna jest druga opaska powyżej pierwszej.
- 6
Połóż i okryj
Połóż poszkodowanego, okryj go kocem albo folią NRC i zostań z nim do przyjazdu pomocy. Bladość, zimny pot i przyspieszony oddech mogą oznaczać wstrząs.
Mała rana lub otarcie
Przepłucz ranę czystą bieżącą wodą, żeby usunąć brud. Przyłóż czysty opatrunek albo plaster.
Do lekarza: gdy rana jest głęboka, brzegi się rozchodzą, krwawienie nie ustaje, rana jest po ugryzieniu albo w środku został brud lub przedmiot.
Czego nie robić
- Nie wyjmuj przedmiotów wbitych w ciało. Ustabilizuj je opatrunkami dookoła i uciskaj obok nich.
- Nie zdejmuj przesiąkniętego opatrunku, tylko dokładaj kolejne warstwy.
- Nie zakrywaj szczelnie otwartej rany klatki piersiowej. Zostaw ją odkrytą, a krwawienie z jej brzegów tamuj uciskiem.
- Nie luzuj założonej opaski uciskowej.
Pytania
Jak zatamować krwawienie z nosa?
Posadź osobę z głową pochyloną do przodu, nie do tyłu. Niech ściśnie miękką część nosa palcami na 10–15 minut i oddycha ustami. Jeśli krwawienie nie ustaje po około 20 minutach albo było po urazie głowy, jedź do lekarza.
Czym zastąpić opaskę uciskową?
Najlepsza jest gotowa opaska, którą warto mieć w apteczce. Improwizowane opaski, np. z paska, często zaciskają się za słabo. Jeśli nie masz opaski, skup się na mocnym, stałym ucisku na ranę.
Czy opaska uciskowa nie zniszczy kończyny?
Przy krwotoku zagrażającym życiu ratuje życie. Założona poprawnie i zdjęta przez personel medyczny jest bezpieczna przez czas potrzebny na dowiezienie do szpitala.
Gdzie w tym ERCUE?
Przy zatrzymaniu krążenia stres robi swoje: gubi się tempo, liczenie i kolejność. ERCUE to kieszonkowa maska do wdechów ratowniczych z modułem głosowym, który podaje rytm uciśnięć i mówi, kiedy zrobić 2 wdechy. Pracujemy nad prototypem, wkrótce ruszy przedsprzedaż.
Zapisz się na listę oczekującychŹródła: Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji (ERC) 2025, w tym rozdział o pierwszej pomocy; Resuscitation Council UK, First aid guidelines 2025. Poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje kursu pierwszej pomocy. Aktualizacja: 20 listopada 2026.