Omdlenie i pozycja bezpieczna
Omdlenie to krótka utrata przytomności, po której człowiek zwykle szybko dochodzi do siebie. Gdy ktoś nie odzyskuje przytomności, ale oddycha prawidłowo, układasz go w pozycji bezpiecznej i dzwonisz na 112.
W skrócie
- Słabo Ci? Usiądź albo połóż się i napnij mięśnie nóg i rąk.
- Ktoś upadł: sprawdź, czy reaguje i czy oddycha prawidłowo.
- Nie oddycha prawidłowo: dzwoń na 112 i zacznij RKO.
- Oddycha, ale nie odzyskuje przytomności: pozycja bezpieczna i 112.
- Odzyskał przytomność: niech poleży i wstaje powoli.
Gdy robi się słabo
Przed omdleniem często pojawiają się mroczki przed oczami, zawroty głowy, nudności, pocenie się, bladość albo szum w uszach.
Jeśli to czujesz Ty albo ktoś obok, od razu usiądź lub połóż się, żeby nie upaść. Pomaga też napięcie mięśni: skrzyżuj nogi i mocno ściśnij uda, zaciśnij dłonie albo spleć palce i rozciągaj ręce na boki. Trzymaj tak, aż objawy miną.
Ktoś zemdlał
- 1
Bezpieczeństwo i reakcja
Upewnij się, że miejsce jest bezpieczne. Podejdź, potrząśnij delikatnie za ramiona i zapytaj głośno, czy wszystko w porządku.
- 2
Sprawdź oddech
Odchyl głowę do tyłu, unosząc brodę, i przez najwyżej 10 sekund sprawdź, czy osoba oddycha prawidłowo. Rzadkie westchnięcia albo chrapliwe łapanie powietrza to nie jest prawidłowy oddech. Wtedy dzwoń na 112 i zacznij RKO.
- 3
Szybko dochodzi do siebie
Jeśli osoba odzyskuje przytomność w ciągu kilkudziesięciu sekund, niech jeszcze poleży na plecach. Potem pomóż jej powoli usiąść, a dopiero później wstać. Nie podawaj jedzenia ani picia, dopóki nie jest w pełni przytomna.
- 4
Nie odzyskuje przytomności
Jeśli oddycha prawidłowo, ale się nie budzi, ułóż ją w pozycji bezpiecznej i dzwoń na 112. Zostań obok i sprawdzaj oddech, aż przyjedzie pomoc.
Pozycja bezpieczna krok po kroku
- 1
Przygotuj
Uklęknij obok osoby leżącej na plecach i wyprostuj jej nogi. Zdejmij jej okulary i wyjmij z kieszeni duże przedmioty.
- 2
Bliższa ręka
Rękę bliżej Ciebie ułóż pod kątem prostym do ciała, zgiętą w łokciu, dłonią do góry.
- 3
Dalsza ręka
Rękę dalej od Ciebie przełóż przez klatkę piersiową i przyłóż grzbiet dłoni do policzka osoby po Twojej stronie. Przytrzymaj ją tam.
- 4
Dalsza noga
Drugą ręką chwyć dalszą nogę tuż nad kolanem i podciągnij ją tak, żeby była zgięta, a stopa oparta o ziemię.
- 5
Obróć
Trzymając dłoń przy policzku, pociągnij za kolano i obróć osobę na bok, w swoją stronę. Ułóż górną nogę tak, żeby biodro i kolano były zgięte pod kątem prostym.
- 6
Udrożnij i obserwuj
Odchyl głowę lekko do tyłu, żeby drogi oddechowe były drożne, a w razie potrzeby popraw dłoń pod policzkiem. Regularnie sprawdzaj oddech. Jeśli przestanie oddychać prawidłowo, połóż ją na plecach i zacznij RKO.
Kiedy dzwonić na 112
- Osoba nie odzyskuje przytomności albo jest splątana.
- Omdlenie nastąpiło podczas wysiłku albo w pozycji leżącej.
- Towarzyszy mu ból w klatce piersiowej, kołatanie serca albo duszność.
- Przy upadku doszło do urazu, zwłaszcza głowy.
- Pojawiły się drgawki, osoba jest w ciąży, choruje na serce albo na cukrzycę.
- Masz jakiekolwiek wątpliwości.
Pytania
Czy unosić nogi osobie, która zemdlała?
Najważniejsze, żeby leżała płasko i miała drożne drogi oddechowe. Jeśli szybko odzyskuje przytomność, może chwilę poleżeć, a potem powoli usiąść. Nie podnoś jej gwałtownie do pionu.
Kiedy nie układać w pozycji bezpiecznej?
Gdy osoba nie oddycha prawidłowo, bo wtedy potrzebne jest RKO. Ostrożnie też przy podejrzeniu urazu kręgosłupa, np. po upadku z wysokości albo wypadku drogowym. Wtedy obracaj tylko, gdy trzeba udrożnić drogi oddechowe albo zostawić ją samą.
A jeśli to osoba z cukrzycą?
Gdy jest przytomna i może połykać, podaj coś słodkiego do picia albo tabletki z glukozą. Osobie nieprzytomnej nie podawaj nic do ust, tylko dzwoń na 112.
Na który bok układać?
W pierwszej pomocy nie ma to dużego znaczenia. Ważne, żeby pozycja była stabilna, głowa lekko odchylona, a usta skierowane w dół, żeby wydzieliny mogły wypływać.
Gdzie w tym ERCUE?
Przy zatrzymaniu krążenia stres robi swoje: gubi się tempo, liczenie i kolejność. ERCUE to kieszonkowa maska do wdechów ratowniczych z modułem głosowym, który podaje rytm uciśnięć i mówi, kiedy zrobić 2 wdechy. Pracujemy nad prototypem, wkrótce ruszy przedsprzedaż.
Zapisz się na listę oczekującychŹródła: Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji (ERC) 2025, w tym rozdział o pierwszej pomocy; Resuscitation Council UK, First aid guidelines 2025. Poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje kursu pierwszej pomocy. Aktualizacja: 20 listopada 2026.